• Leny Oosterbaan, voorzitter van de ASDE. ,,De elf leden hebben allemaal een passie dat inwoners worden gehoord.”

    Freek Wolff

'Dat inwoners worden gehoord'

EDE De geraniums lonken nog niet, ook al is Leny Oosterbaan (67) al een paar jaar gepensioneerd. Ze is vanaf dit voorjaar de nieuwe voorzitter van de Adviesraad Sociaal Domein Ede (ASDE). Een sector die heel breed is, waar veel mensen mee te maken hebben en waar de gemeente jaarlijks ongeveer 120 miljoen euro aan uitgeeft.

Freek Wolff

In december 2018 trad ze toe als lid van de ASDE en in mei vertrok de vorige voorzitter Monique Jongerius, zodat Oosterbaan - na gesprek met wethouder Hester Veltman - haar functie over kon nemen. ,,Het is fijn dat je werkt aan zaken die er toe doen. Je kijkt breder dan je eigen, kleine omgeving."

In 2015 kreeg de gemeente van de rijksoverheid de verantwoordelijkheid voor het sociaal domein. Dit heeft alles te maken met drie wetten: de participatiewet, de jeugdwet en de wet maatschappelijke ondersteuning (wmo). ,,Taken voor de gemeente, omdat lokaal beter bekend is wat inwoners nodig hebben. Zodat ze die ook op maat uit kunnen voeren."

TRANSITIE Ze wijst erop dat hier een flinke transitie voor nodig was, omdat allerlei contracten met (zorg)organisaties overgedragen werden aan de gemeente. ,,Dat ging niet gemakkelijk, want je moet goed kijken hoe je dat doet, terwijl de zorg voor de inwoners gewoon doorgaat."

Intussen is de gemeente bezig met de transformatie, omdat een aantal dingen anders moet. ,,Want de gemeente komt 10 miljoen tekort op het sociaal domein. Doordat de rijksoverheid bezuinigde en de zorgvraag toeneemt en de zorg duurder is geworden. Hoe kun je dat slimmer doen? Daarom is de gemeente bezig geweest met een aantal ombuigingen."

Grote lokale organisaties die binnen het sociaal domein vallen zijn in de gemeente Ede bijvoorbeeld Opella, Vilente, Malkander, Lindenhout en de specialistische ondersteuning huisartsen.

GEVRAAGD EN ONGEVRAAGD Elke gemeente is verplicht om een adviesraad in te stellen voor het sociaal domein, die het gemeentebestuur gevraagd én ongevraagd adviseert op dit terrein. ,,Het college maakt beleid dat goedgekeurd moet worden door de gemeenteraad. Maar burgemeester en wethouders zijn ook verplicht om de stem van de burgers te horen. Die vertegenwoordigen wij met de ASDE. Geen specifieke groepen, maar iedereen. De leden hebben een groot netwerk en hebben hun voelhorens in de maatschappij. We luisteren goed naar inwoners en brengen dat gevraagd en ongevraagd bij ambtenaren en het college van b en w naar voren."

De ASDE heeft elf vrijwillige (onbezoldigde) leden met zeer diverse achtergrond en leeftijd. ,,We willen allemaal graag dat inwoners worden gehoord." Zelf werkte Oosterbaan dertig jaar bij Welstede, waar ze twintig jaar verantwoordelijk was voor alle peuterspeelzalen en ongeveer twaalf jaar voor het sociaal cultureel werk in de gemeente Ede. ,,Anderen komen bijvoorbeeld uit de zorg, het onderwijs of werkten met gedetineerden." Oosterbaan is zelf tevens vrijwilliger bij het Toon Hermans Huis en bestuurslid van de Voedselbank.

FORMELE TAAK De ASDE moet bij een beleidsvoorstel binnen vier weken reageren met advies. De laatste maanden was zij behoorlijk actief, want dat is haar formele taak. ,,We proberen vóór die tijd al bij ambtenaren kennis te vergaren over de belangrijke thema's, zoals mantelzorg en eenzaamheid. Wij hoeven gelukkig geen rekening te houden met politieke gevoeligheden en kunnen alles zeggen."

Volgens Oosterbaan wordt de ASDE wel serieus genomen, omdat ze de adviezen terugzien in de collegevoorstellen en doordat de gemeenteraad regelmatig refereert aan de adviezen. ,,Welke keuzes ze daarna maken, is een ander verhaal." Ze wijst de ambtenaren en wethouders erop dat er veel vrijwilligers bij organisaties actief zijn en prima onafhankelijk advies kunnen geven. ,,We benadrukken bovendien dat de gemeente vooral moet onderzoeken wat het effect van het beleid op de inwoners is. Dat is een soort mantra van ons geworden: 'Zorg dat je de effecten goed toetst'."

MANTELZORGERS Voor vrijwilligers moet een goede steunstructuur zijn, vindt de nieuwe voorzitter. ,,Mantelzorgers kun je niet eindeloos belasten en ze moeten zich gewaardeerd voelen." De gemeente voert op dit moment een klanttevredenheidsonderzoek uit onder gebruikers van de wmo.

Een ander voorbeeld waar de ASDE succes heeft gehad is een meeleesgroep van burgers, die informatie vanuit de gemeente voor burgers op leesbaarheid screent. Burgers hebben recht op onafhankelijke cliëntondersteuning als ze een beroep doen op gemeentelijke voorzieningen. ,,Als ASDE hebben we er op aangedrongen dat niet alleen professionele organisaties deze ondersteuning mogen bieden, maar ook de vrijwilligersorganisaties die dit in onze gemeente nu al doen."

De vergaderingen van de ASDE zijn openbaar en de adviezen zijn te vinden op de website van de gemeente.