Paasberg

Eén van de mooiste plekjes van Ede is de Paasberg. Een prachtig stadspark met een schitterend uitzicht op Ede. De Trapakkers, het raadhuis en de Oude Kerk in één blik gevangen.

Bovenop de Paasberg staan diverse monumenten. Eén daarvan is het Mausoleum. Een uniek rijksmonument. Het is een sober bouwwerk. Dat komt door de gebruikte materialen en het ontwerp. Het monument is opgetrokken uit tufsteen en geel-rode bakstenen. Ook het bronzen beeld op de rechterhoek draagt bij aan de soberheid.

Het unieke van het Mausoleum is de betekenis die het heeft voor ons als Ede. Het is opgericht ter nagedachtenis van de omgekomen verzetsstrijders uit onze gemeente in de Tweede Wereldoorlog. Het monument telt 44 gedenkplaten voor even zoveel verzetsstrijders. Dertig van deze 44 mensen hebben in het Mausoleum hun laatste rustplaats.

Direct na de oorlog werd er een comité opgericht om de overleden verzetshelden op waardige wijze te eren. Begin juli 1945 vond er in Ede een collecte plaats welke 70.000 gulden opbracht. Heel veel geld, zeker in die tijd net na de oorlog. De Paasberg zelf was vernield door de Duitsers. Zo goed als alle bomen waren gekapt en de plek was ingericht als een verdedigingslinie met stellingen en loopgraven. Het is aan de Canadese militairen te danken dat het gebied werd geëgaliseerd. Ook zorgden zij voor de benodigde 90.000 bakstenen voor het monument. In die tijd geen sinecure.

Op 12 december 1945 was het rouwdag in Ede. Het was een winterse dag. De toespraken werden daardoor niet bij het monument gehouden, maar in de Oude Kerk. Ondanks het weer was de Edese bevolking massaal uitgelopen voor de eerste herdenking bij het Mausoleum. Adjudant Van Vark werd die dag als 27e omgekomen verzetsstrijder in het monument bijgezet. Een half jaar na de oorlog had Ede zijn Mausoleum. En zeventig jaar later is het nog steeds de plek waar Ede onder grote belangstelling de slachtoffers herdenkt van de Tweede Wereldoorlog.