Eén persoon

,,Er zijn in de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen Joden uitgeroeid, maar er is één Jood vermoord en dat zes miljoen keer." Dit schreef Abel Herzberg, om het ongrijpbaar grote getal terug te brengen naar individuen. Zes miljoen keer afscheid nemen van je dierbaren (of niet), zes miljoen keer dagen, weken, jaren in doodsangst zitten, zes miljoen keer onmenselijk lijden, zes miljoen keer dood. Phil Chernofsky benadrukt dit indrukwekkend met een boek van 1250 pagina's, waarin slechts één woord te vinden is: Jew (Jood). Zes miljoen keer dat woord. De titel verklaart alles: 'And every single one was someone'.

Daarom werd zondag ook in Ede een Auschwitz-herdenking gehouden. Want het was 74 jaar geleden dat dit beruchtste concentratiekamp werd bevrijd. De namen van Edese slachtoffers werden voorgelezen, weer om te benadrukken dat élk persoon er één is.

In de gemeenteraad werd donderdag geopperd om de toekomstige Parklaan langs de kazerneterreinen een naam te geven die herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Pegasus bijvoorbeeld, refererend aan twee ontsnappingstochten van Britse militairen die eind 1944 plaatsvonden op Edes, Renkums en Wagenings grondgebied.

Vervolgens ontmoette ik Arjen Droog en Arnold Versteeg, kandidaten voor de verkiezingen van het Europees Parlement. De Lunteranen benadrukten dat ze géén voorstander zijn van een Europees leger. Nederland moet soeverein over de eigen soldaten kunnen beslissen. Een noodzakelijk kwaad voor verdediging. Tegelijk zijn ze beducht voor het uiteenvallen van Europa en zien ze juist het belang van samenwerking met andere landen.

Want de wereldwijde vrede lijkt broos. Laten we hopen dat leiders en overheden voor ogen houden dat elk leven er één is. En dat er nooit een boek verschijnt waarin de namen van een derde deel(!) van onze bevolking staan. Vermoord omdat ze Nederlands zijn.

Freek Wolff