• Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Freek Wolff

'Straks is nu weer toen'

EDE De Oude Kerk in hartje Ede staat verzonken tussen de wolkenkrabbbers. Het kan allemaal in de fotokunst van Salman Ezzammoury (57). Samen met stadsdichter Harry Oonk (72) exposeert hij 'Metamorfose van Ede' tot 28 februari in het Westhoffhuis in Lunteren.

Freek Wolff

De Edese kunstenaars kunnen het goed met elkaar vinden, de plagerige grappen vliegen over tafel. Ze kennen elkaar van de kunstactiviteiten. ,,We zijn vrijdenkers, houden van het leven en zijn maatschappelijk betrokken. Het klikt. Harry's gedichten zijn heel mooi", legt Ezzammoury uit, die als vierentwintigjarige jongen uit Marokko naar Nederland kwam.

INSPIRATIEBRON Het thema 'Metamorfose' ontstond toen de burgemeester van Ede ooit een expositie van Salman Ezzammoury opende voor een stedenband. ,,Toen vroeg Van der Knaap of ik ook eens iets over Ede wilde maken. En als de eerste burger van Ede dat aan je vraagt, dan moet dat gebeuren, hè? (lacht). Daarna ging ik op zoek naar een originele invalshoek en keek ik wat hier speelt. Zo kwam ik achter de discussie of Ede een dorp of een stad is. Dat werd de inspiratiebron."

Dus ging hij aan de slag met Ede als 'Manhattan aan de Veluwe'. ,,Mensen zeiden al snel: dat moet niet te gek worden. Maar 400 jaar geleden waren er in New York ook weinig mensen en nu speelt die stad een hele belangrijke rol. Alles groeit en als je dat niet doet dan sterf je", aldus Ezzammoury.

STADHUIS Zo zie je in de bewerkte en samengevoegde foto's de contrasten tussen oude Edese pandjes en moderne gebouwen, bij elkaar gezet in één kunstwerk. ,,Metamorfose gaat over het verleden van Ede, de huidige tijd én de toekomst. Hoe ik dat zie. Zo vind ik het stadhuis heel saai. Daarom heb ik de autoweg - die eronderdoor loopt - weggehaald, een park en hoge gebouwen op de achtergrond toegevoegd."

Sommige kunstwerken roepen al snel de associatie op met New York, waar ook oude gebouwen moeten 'overleven' tussen statige en zeer hoge wolkenkrabbers. ,,De spanningen tussen oud en nieuw laat Salman heel goed zien", voegt Harry Oonk toe.

De fotograaf verklaart dat hij met zijn werk niet persoonlijk meent dat Ede groot moet worden. Toch oordeelt hij niet over de ontwikkeling. Ezzammoury wil een steentje bijdragen aan de discussie. Aan de ene kant ziet hij de waarde van het cultureel erfgoed, aan de andere kant ziet hij de vooruitgang als een tamelijk onvermijdelijk proces. ,,Dat Ede groter wordt, is niet erg, maar het moet wel leefbaar blijven. Mijn schilderijen zijn interpretaties van hoe het zou kunnen worden."

IDENTITEIT De identiteit en de historische gebouwen van Ede vindt Salman Ezzammoury van belang en mooi, die moet bewaard blijven. Tegelijk wijst hij op bijvoorbeeld de Stadspoort, waar het moderne karakter in zijn ogen niet zo goed uit de verf komt. ,,Als je stad wilt zijn, moet dat er wel aantrekkelijk uitzien."

In Lunteren hangen aan de witte muren dertig schilderijen. De technieken van fotografie, schilderkunst en grafiek past Ezzammoury gecombineerd toe. Tijdens het creatieproces van een werk gebeurde er van alles. Hij gebruikte aquarelpapier omdat dit zich goed leent voor bewerking.

KOOPZONDAG Het ene werk is kleurig, bij andere schilderijen gebruikte hij meer sobere tinten. 'Ede bij nacht' vindt hijzelf erg geslaagd, met de kleuren van de reclame-uitingen aan de winkelgevels. Ook bracht hij een drukke koopzondag in beeld, uiteraard met een combinatie van een kerkgebouw, winkels en veel wandelende mensen. Oonk draagt spontaan een gedicht over dit onderwerp voor.

Negen gedichten van hem hangen tussen Salmans werken. Hij schreef deels nieuwe poëzie die daarbij aansluit. ,,Het spelen met taal is een feest", zegt Oonk. Zo is het gedicht 'Straks is nu weer toen' kenmerkend voor de expositie: 'Zij is zo oud dat haar tijd enkel tikt in toen.De klok slingert nog,de datum verandert. Als ook haar brein verdampt,is haar straks alvast in hemelvaart. Haar rest het heden,zonder toekomst en verleden. Haar nu staat stil,er is steeds een nieuw. Maar toch.'

Oonk heeft altijd een gedicht paraat. Toen hij zijn ouders opbiechtte dat hij naast theoretische mechanica ook existentiële fenomenologie studeerde, zei zijn vader: ,,Kun je daar werk in krijgen?", terwijl zijn moeder vroeg: ,,Eet je wel gezond jongen?"

Hij gaf altijd les in de bèta-vakken, met biomechanica als zijn specialiteit. Tegelijkertijd schreef hij zijn leven lang (vijf boeken en een dichtbundel). Zo had hij ook tien jaar lang een column in een tijdschrift over fysiotherapie. Nu geeft Oonk nog gastcolleges en doet hij soms forensisch onderzoek voor advocatenkantoren. In april 2015 werd hij stadsdichter van Ede.

DUIZENDEN BEZOEKERS Ezzammoury is alweer dertig jaar fotograaf/beeldende kunstenaar en had meer dan 300 exposities, ook buiten de landsgrenzen. Hij is lid van Platform Edese Kunstenaars (PEK) en Beroeps Kunstenaars Wageningen (BKW). De reizende tentoonstelling 'Metamorfose van Ede' is intussen al door duizenden bezoekers bewonderd.