• Hans Huigen

'Tijd om de historische waarde van de Muur van Mussert in het juiste licht te plaatsen'

LUNTEREN Na een periode van ongeveer tien jaar windstilte, laaide begin 2015 de discussie weer op of De Muur van Mussert op de Goudsberg in Lunteren behouden moet blijven en de status van monument moet krijgen. Duidelijkheid is er nog niet, want in de loop van augustus werd bekend dat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) negatief had beslist op een aanvraag van Erfgoedvereniging Heemschut om van de muur een rijksmonument te maken. Wel wordt er naar de muur gekeken in onderzoeken die gehouden worden om te komen tot een nieuw monumentenbeleid in Nederland.

Naar verwachting zal het zeker nog een jaar duren voordat de onderzoekers met hun bevindingen naar buiten komen. Het Edese gemeentebestuur laat de muur ook rusten, in afwachting van de resultaten van het onderzoek. Het voorstel om van de Lunterse muur een rijksmonument te maken, werd gedaan door de Gelderse commissie van Heemschut. Volgens de commissie stelden de verenigingen Oud-Lunteren en Oud-Ede zich op hetzelfde standpunt, net als de Stichting Erfgoed Ede. De Muur van Mussert verwijst naar NSB-leider Anton Mussert die in de jaren 1936 tot en met 1940 in het openluchttheater op de Goudsberg -voornamelijk op tweede pinksterdag- zogenoemde hagespraken hield.

Het waren massale openlucht partijbijeenkomsten die werden bezocht door tienduizenden sympathisanten van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) die in de tweede helft van de dertiger jaren furore maakte. Er kwam een eind aan de hagespraken toen de Duitsers Nederland bezet hadden. Ze verboden grootschalige bijeenkomsten van politieke partijen. Dat verbod trof ook de NSB, ook al werkte de beweging samen met de bezetters.

Anno 2015 staan er op de Goudsberg uitsluitend nog restanten van de oorspronkelijke muur die in vervallen staat verkeert. De muur staat op het terrein van recreatiecentrum De Goudsberg. In deze krant liet woordvoerder Jan Kijlstra van de Gelderse commissie van Heemschut weten dat ,,de NSB een zwarte bladzijde is in ons boek der geschiedenis, maar wie de zwarte bladzijdes uit het boek scheurt, vermindert de zeggingskracht van de witte pagina's en vertelt niet het hele verhaal. De Muur van Mussert is het behouden waard; hij vormt een teken ter herinnering, maar ook van waarschuwing'', aldus de Edenaar.

Hij zei te begrijpen dat er nog steeds een emotionele lading kleeft aan het onderwerp. Het weer op de agenda zetten van behoud van de Muur van Mussert leverde volgens Kijlstra veel reacties op. ,,We zijn blij dat er op een enkele uitzondering na vooral instemming is met de plannen tot behoud. De tijd is kennelijk rijp om de historische waarde van de Muur van Mussert in het juiste licht te plaatsen.''

Nogal wat reacties kwamen er op de pagina van de Facebookgroep 'Oud-Lunteren', nadat daar ook de vraag was gesteld of De Muur van Mussert wel of niet behouden zou moeten blijven. De mensen die hun mening kenbaar maakten, waren opmerkelijk eensgezind. Iedereen sprak zich uit voor het behoud van de muur. Bovendien zou die een opknapbeurt moeten krijgen.

De hernieuwde belangstelling voor de 'Muur van Mussert' was voor historicus René van Heijningen die werkzaam is bij het (NIOD), reden een boek over de muur te schrijven. Dat verscheen in november. In een interview in de Barneveldse Krant liet de auteur overigens weten dat hij van oordeel is dat de 'Muur van Mussert' het als gewoon historisch symbool verdient om bewaard te blijven.