• Pauw Media

Tegelmuseum Otterlo gaat uit de bol

OTTERLO Met vijf eeuwen botanische tekenkunst als inspiratiebron, gaat Het Nederlandse Tegelmuseum 'uit de bol' met een uniek inkijkje: de diversiteit aan facetten van een kwartet betegelde, populaire bloeiers, te weten de keizerskroon, de tulp, de narcis en de lelie.

Annemarie van Vliet

De voorjaarsexpositie van het Tegelmuseum in Otterlo staat in het teken van botanische tekeningen, prenten en tegels. Het botanisch tekenen is een oud ambacht dat al 500 jaar wordt beoefend. In de expositie maken bezoekers kennis met het werk van Anita Walsmit Sachs. Zij was van 1998 tot 2013 als botanisch tekenaar verbonden aan de Universiteit Leiden. Gastconservator en vrijwilliger van het museum Frans Klein geeft graag een voorproefje van deze bijzondere 'bloemenexpositie'.

AARDIGE COLLECTIE Frans Klein is al 15 jaar betrokken bij het Otterlose museum. ,,Ik ben 17 jaar geleden met tegels in aanraking gekomen vanuit mijn eigen bedrijf, waarmee ik spullen verkocht aan museumwinkels. De liefde was er meteen en ik ontdekte het tegelmuseum, kocht tegels van verzamelaars en heb inmiddels privé ook een aardige collectie opgebouwd. Ik raakte meer en meer betrokken bij het Tegelmuseum en ben daar nu vrijwilliger." Klein is onder meer bestuurslid van het Vriendenbestuur en maakt onderdeel uit van de expositiecommissie.

Het onderwerp van de voorjaarstentoonstelling ontstond vanuit het feit dat Frans contact kreeg met Anita Walsmit Sachs. ,,Zij werkte als botanisch illustrator bij het voormalig Nationaal Herbarium Nederland, Universiteit Leiden, waar zij tot aan haar pensioen in 2013 hoofd was van het atelier. Een deel van haar werk is nog steeds het organiseren en deelnemen aan exposities in Nederland en het buitenland, onder andere Frankrijk, Engeland, België en de Verenigde Staten, en het organiseren van cursussen op botanisch gebied. Omdat het een hedendaagse kunstenares is, was iedereen het er meteen mee eens en zijn we aan de slag gegaan. Het bijzondere eraan vind ik persoonlijk dat het ambacht nog bestaat en aanzien heeft. Daar kan geen fotografie tegenop, want een bolgewas is niet in zijn geheel te fotograferen, terwijl het wel compleet te tekenen is."

VAN DE WERELD Wat is er te zien? ,,In de 16e eeuw werden tegels geïntroduceerd. Eerst voorzien van fantasievolle bloemen, later werd dat allemaal natuurgetrouwer. Decorateurs kregen plaatjes die nagemaakt waren van botanische tekeningen. Vroeg 17e eeuw wilden mensen laten zien of suggereren dat ze iets van de wereld hadden gezien; ze lieten een deel van de haard of een stuk muur betegelen met bloemtegels. Die waren bepaald niet goedkoop. Later werd de wijze van bakken eenvoudiger, waardoor men meer productie draaide. De blauw-witte tegel zag toen het licht. Betegelde haarden en muren waren vanaf dat moment ook voor de minderbedeelden weggelegd. Je ziet in de expositie dan ook antieke prenten uit zowel de 16e als de 17e eeuw. Ook zijn er tekeningen van Anita te bewonderen en hebben we tegels in bruikleen uit het Leidse Museum De Zwarte Tulp. Het is echt een kijktentoonstelling."

De expositiecommissie heeft een viertal hoofdthema's in de tentoonstelling aangebracht: de keizerskroon, de tulp, de narcis en de lelie. Frans: ,,Deze vier bloemen werden stuk voor stuk veel getekend en zijn daarom ook veel op tegels terug te zien."

REALITEIT Het doel van de expositie is tweeledig. Enerzijds wil het museum de verscheidenheid aan tegels laten zien en anderzijds is het zichtbaar hoe er in de 17e eeuw oog kwam voor de realiteit naar aanleiding van botanische tekeningen. ,,Het leuke is om te zien hoe kunstenaars met bloemen zijn omgegaan. Sommigen kozen een decoratieve en fantasierijke insteek, anderen hebben zeer gedetailleerd alles weergeven wat bij een bepaalde bloem behoort. We hebben zes tegels uitvergroot naar 60 bij 60 centimeter. Op die manier kan je een tegel goed bekijken tot aan alle barstjes en groefjes toe. Dat is normaliter op een tegel van 13 bij 13 centimeter minder goed zichtbaar."

De expositie 'Het Tegelmuseum gaat uit de bol' is tot 18 juni te zien. Het museum is van dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 - 17.00 uur geopend. Op zaterdag, zondag en op feestdagen zijn bezoekers van 13.00 - 17.00 uur welkom. Ook aan de kinderen is gedacht. Zij kunnen een leuke speurtocht door het museum maken en mogen een tegel beschilderen.

Meer informatie op nederlandstegelmuseum.nl.