• Pauw Media

'Muur van Mussert tot de grond toe afbreken'

Ik wil reageren op het artikel in Ede Stad van 21 januari met de kop: 'Wat gebeurt er met de muur van Mussert?'. Het antwoord is even simpel als doeltreffend: ogenblikkelijk tot de grond toe afbreken. Daar zijn gegronde redenen voor.

Allereerst moet worden voorkomen dat deze locatie ooit een soort bedevaartsplaats wordt voor mensen wier politiek/maatschappelijke opvattingen in het verlengde liggen van de voormalige NSB. Dit is niet denkbeeldig. Een aantal jaren geleden heeft de 'zwarte weduwe', de weduwe van de plaatsvervangend leider van de NSB, Rost van Tonningen, met haar lijfwachten geprobeerd zich toegang te verschaffen tot de 'muur' met de kennelijke bedoeling daar een plechtigheid te organiseren.

Indertijd was het gebouw door de NSB onder meer bedoeld als gedenkplaats voor gevallen kameraden, maar de platen met de namen van de gesneuvelden zijn nooit aangebracht. (vergelijk de jaarlijkse herdenking op de SS-begraafplaats in het Duitse Bitburg}.

De NSB was een politieke partij die de zuiver misdadige en onmenselijke nazidictatuur heeft verheerlijkt en die voor de gevolgen daarvan medeverantwoordelijk is geweest.

Op de partijdagen op de Goudsberg in Lunteren kwamen destijds ongeveer 20.000 NSB'ers bijeen. In zijn 'hagespraken' bij de 'muur' riep Mussert zijn partijgenoten op tot steun aan de nationaal-socialistische ideologie en aan de nazipolitiek en oorlogsvoering. Onder de aanwezige 'kameraden en kameraadskes' zijn er velen geweest die tijdens de oorlog ijverig hebben meegeholpen om onderduikers en verzetslieden te verraden.

Een aantal NSB'ers heeft joodse landgenoten voor 7,50 gulden per persoon aan de Duitsers uitgeleverd. Anderen hebben als lid van de Nederlandse SS aan het oostfront gevochten, of waren lid van de Landwacht, de paramilitaire politie die onder andere als 'V-(Vertrauens)männer' verzetsgroepen hebben opgerold. Allen hebben zij in meerdere of mindere mate de Duitse terreur gesteund.

Een dergelijke 'besmette' locatie dient te verdwijnen en niet als monument in stand te worden gehouden. Monumenten richten wij op voor de slachtoffers; niet voor landverraders en moordenaars.

Wat is de cultuurhistorische waarde van 'de muur van Mussert'? Mussert heeft welgeteld zesmaal op de Goudsberg een partijdag georganiseerd: op 01-06-1936, 17-05-1937, 09-10-1937, 06-06-1938, 29-05-1939 en 22-06-1940. Bovendien is het gebouw nooit voltooid: zowel de klokkentoren, het mausoleum als de brug en het vakantiedorp ontbreken. Toen Mussert na de oorlog in de gevangenis de voorzitter van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie uitnodigde om eens in Lunteren te gaan kijken, merkte hij op: 'Het is nog niet af en u moet er zich het een en ander bij denken'.

De 'muur' is thans een bouwval. Een eventuele restauratie heeft ten doel de locatie voor het publiek open te stellen. Dat zal historisch geïnteresseerden aantrekken, maar mogelijk ook lieden met een andere bedoeling. De gemeente Ede moet dat voorkomen. Dat is zij verplicht aan hen die nog in leven zijn en de kwalijke gevolgen van de nazidictatuur aan den lijve hebben ondervonden, maar ook aan de nagedachtenis van de inmiddels overleden slachtoffers.

Bovendien zal het eventueel opknappen van de 'muur' een behoorlijke som gemeenschapsgeld kosten; geld dat in een tijd van bezuinigingen beter aan 'de zorg' besteed kan worden.

Wie zich na de sloop van het gebouw een beeld wil vormen van 'de muur' kan uitstekend terecht in het boek van NIOD-medewerker René van Heijningen, De Muur van Mussert: NSB Hagespraken in Lunteren, 1936-1940, Amsterdam, 2012, of op Wikipedia.

C. Verhoef

Van Okeghemlaan 8

Ede