• Freek Wolff
  • Archief Jaap van Ree

Jaap van Ree schrijft boek over oude school in Ede-Zuid

EDE Waar nu basisschool Oranje Nassau staat aan de Anton Mauvestraat, stond vroeger de School met den Bijbel Ede-Zuid. Jaap van Ree (65) haalt herinneringen op uit die tijd met zijn boekje 'Terug in de schoolbank - School van Hoek en Streutker'.

Freek Wolff

Ik wil de verhalen en de manier van lesgeven van die tijd bewaren voor het nageslacht. Het zou jammer zijn als die verdwijnen. Mensen die toen deze school bezochten, kunnen weer even kind worden en personen die later op deze school zaten, krijgen een interessant beeld van het onderwijs in de jaren veertig tot en met zestig", motiveert Van Ree. Zelf is hij al jaren docent Nederlands aan Het Streek.

Het is volgens hem een makkelijk leesbaar boek met humor en veel foto's geworden. Dit is niet zijn eerste publicatie, want eerder verschenen van zijn hand 'Toen Ede-Zuid nog Ede-Zuid was' en 'Van oude markt tot koopzondag'.

INVLOED Het boekje 'Terug in de schoolbank' behandelt de periode van 1942 tot 1965. Op zesjarige leeftijd stapte Jaap in 1958 zelf over de drempel van de School met den Bijbel. Hoek en Streutker zijn de namen van de eerste bovenmeesters die destijds aan de lagere school de scepter zwaaiden. In 1962 is de school omgedoopt tot Oranje Nassau, terwijl deze naam in 1973 pas op de gevel verscheen van het nieuwe schoolgebouw. ,,Ik vind het best jammer dat het oude karakteristieke gebouw verdwenen is."

Voor Van Ree had de bewuste school veel invloed op zijn verdere leven. ,,Ik ging Nederlands studeren en ben afgestudeerd op het onderwerp Middeleeuwen. De inspiratie hiervoor kwam doordat de meester vroeger voorlas uit het prachtige boek 'De brief voor de koning'."

Het kaft toont een oud schrift, het oude schoolgebouw en twee foto's van een personeelsteam en een kleuterklas met juffrouw Bertie van Wijk. Hoofdstuk één behandelt het onderwijs in die tijd. Hoofdstuk twee gaat over het gebouw en het gigantisch grote schoolplein. ,,Tegenwoordig moeten de kinderen het met een postzegel doen." Hoofdstuk drie gaat over de kleuterschool en het vierde hoofdstuk behandelt de zes leerkrachten bij wie Jaap van Ree in de klas zat.

JUFFEN EN MEESTERS ,,Annie Hoek had ik in de eerste, een juf die in mijn beleving erg groot was. Maar ik was nog maar een ukkie natuurlijk (lacht). Ze kon heel mooi op het bord schrijven en tekenen. In klas twee kregen we Tinie Putto. Zij gaf ook Esperanto en was daar heel fanatiek in. We zongen zelfs liedjes in deze kunsttaal. Ze was erg aardig, maar zat er wel bovenop. Deze juf was echt een begrip op school. Nico Spoelstra was mijn meester in de derde klas. Dat meesters klappen gaven, was in die tijd heel gebruikelijk. Ook Spoelstra liet zijn handen, met of zonder liniaal erin, weleens wapperen. Af en toe was je bang voor hem, al was hij aan de andere kant heel aardig. In de vierde gebruikte Henk van der Ploeg zijn handen ook weleens. Hij was een meter of twee lang en pakte je soms bij kop en kont om je de klas uit te gooien. Dat leek spectaculair, maar deed niet veel pijn. Die meester had gevoel voor humor en had het goed met ons voor. Anne Groefsema, de meester die we in de vijfde hadden, was een beetje afstandelijk en rustig. Hij rook dikke sigaren, wat toen ook nog in de klas mocht. Bij hem leerden we zo zuiver mogelijk zingen, terwijl we bij Van der Ploeg hadden geleerd dat het zo hard mogelijk moest (glimlacht). In de zesde klas had ik meester Jur Streuker en hij kon fantastisch vertellen. Je zag het zo voor je ogen gebeuren."

In het vijfde hoofdstuk komen de buitenschoolse activiteiten aan bod. Er waren schoolreisjes naar Nunspeet, maar ook naar Schiphol en Den Haag. Er was jaarlijks een verkeersexamen en natuurlijk het feest op Koninginnedag. In het zesde hoofdstuk komen de strafmaatregelen aan de orde. ,,Dat varieerde van met de armen over elkaar zitten of in de hoek staan tot een klap. Er werden soms krijtjes of bordenwissers naar je gegooid. Die hadden toen nog een houten handvat."

BIJBEL Met de Bijbel werd hij niet om de oren geslagen, ook al stond dat pontificaal in de schoolnaam. ,,We begonnen wel elke dag met gebed, een bijbelverhaal en moesten wekelijks een psalmvers leren. Maar het was niet loodzwaar." De Enka-fabriek was belangrijker voor de school dan de kerk. Veel ouders van leerlingen werkten in die fabriek, maar er gingen andere kinderen naar de Koepelschool, een concurrerende school die ook gelieerd was aan een kerk.

HERINNERINGEN Het boek sluit af met verhalen van oud-leerlingen. ,,Dicky Vogel, een dame die nu 71 jaar is, mailde me dat ze vroeger met rolschaatsen naar school ging. Toen ze zo de school in reed, moest ze nablijven. Haar moeder ging met etenstijd maar eens kijken waar haar dochter bleef, want ze waren haar vergeten." Na een reünie kwam Jaap opnieuw in contact met Cor Plate en via hem kwam hij achter adressen en anekdotes.

Van Ree kijkt nu of hij ook een boek kan schrijven over het Streeklyceum, de school aan de Bovenbuurtweg die hij na dit seizoen als docent gaat verlaten, omdat het pensioen lonkt. ,,Er is een heel groot archief vanaf het begin in de jaren zestig." Het boekje heeft een oplage van honderd stuks, maar Van Ree verwacht dat er genoeg vraag naar is voor nog eens tweehonderd stuks. 'Terug naar de schoolbank' wordt uitgegeven bij Nabij Producties in Barneveld.