Huzaren

In heel de gemeente kom je ze tegen: monumenten. Rijksmonumenten, bijvoorbeeld de kazernegebouwen, het Mausoleum en het Jachtslot Sint Hubertus. Of gemeentelijke monumenten, zoals het rijtje woningen aan de Klinkenbergerweg, indertijd gebouwd voor huisvesting van militairen. Dan wel historische boerderijen her en der verspreid in ons omvangrijke buitengebied.

Soms ontstaat een heftige discussie om een bouwwerk een monumentale status te geven. Bekend voorbeeld daarvan is de Muur van Mussert op de Goudsberg in Lunteren. Niet ter discussie staan de oorlogsmonumenten. Er zijn er veel. Dat komt enerzijds door de omvang van onze gemeente. Anderzijds omdat hier in de Tweede Wereldoorlog veel is gebeurd. Bij aanvang in 1940 bij de Slag om de Grebbeberg, in 1944 bij de Slag om Arnhem en in 1945 de capitulatie die zich afspeelde in Wageningen. Aan de vooravond van Market Garden was er een bombardement rond de Parkweg in Ede met vele slachtoffers.

Verzet tegen de bezetter was er in die tijd gelukkig ook. Tientallen verloren hierdoor hun leven. En niet te vergeten de velen honderdduizenden die vanwege ras dan wel anderszins werden getransporteerd naar de vernietigingskampen. Het is een korte opsomming van gebeurtenissen die door de oorlogsmonumenten blijvend aandacht behouden.

Soms raakt een oorlogsmonument in de vergetelheid. Dat was het geval bij de gedenksteen die als herinnering aan de dood van drie Huzaren op 10 mei 1940 op de muur van de Herberg Zuid Ginkel (nu juffrouw Tok) was aangebracht. Overwoekerd door de wingerd. De namen door regen en wind bijna onherkenbaar.

Dankzij de vasthoudendheid van Jan Kijlstra van Stichting Erfgoed Ede is de gedenksteen gisteren met militaire ceremonie opnieuw onthuld. De steen is van het gebouw verwijderd, opgelapt en aangebracht op een losse stenen muur bij de ingang van juffrouw Tok. Een mooie plek, komt veel jeugd. Mooie aanleiding om wat over de reden van dit monument te vertellen.